Đổi mới phương pháp dạy học môn Ngữ văn

Trong luật giáo dục điều 30.3 đã ghi: “Phương pháp giáo dục phổ thông phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc trưng từng môn học, lớp học và đặc điểm đối tượng học sinh; bồi dưỡng phương pháp tự học, hứng thú học tập, kỹ năng hợp tác, khả năng tư duy độc lập; phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của người học; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông vào quá trình giáo dục.”. Môn Ngữ văn là môn học đặc thù. Nó vừa là khoa học vừa là nghệ thuật (nghệ thuật ngôn từ). Việc cảm nhận, đánh giá một vấn đề văn học có thể thay đổi theo thời gian và theo thị hiếu thẩm mĩ của mỗi người, mỗi thời đại. Từ bao đời nay, văn học và cuộc sống luôn có một mối quan hệ hữu cơ gắn kết khó có thể tách rời. Văn học – bằng chức năng và tác dụng diệu kì của mình, đã tiếp xúc, thu nhặt những chất liệu từ cuộc sống để khám phá, tái hiện và nâng cuộc sống lên một tầm cao mới, để tìm đến những giá trị chân- thiện- mĩ của cuộc đời. Bởi vậy, môn Ngữ văn trong nhà trường luôn được đề cao, chú trọng để khơi gợi tâm hồn, rèn giũa nhân cách cho biết bao thế hệ. Thế nhưng, nhiều học sinh lại chưa có cái nhìn đúng đắn cũng như chưa có đam mê tâm huyết cho bộ môn này, đa phần việc học văn đối với học sinh là do bắt buộc để phục vụ cho các kì thi dẫn đến các em không hứng thú, thụ động trong việc học, tiết học trở nên trầm lắng và mệt mỏi.

Hình ảnh minh hoạ giờ học kết hợp trò chơi

Thứ hai, dạy học tránh tình trạng đọc chép và yêu cầu học sinh ghi nhớ kiến thức một cách máy móc. Xây dựng kế hoạch bài dạy và tổ chức dạy học môn Ngữ Văn theo định hướng tăng cường rèn luyện cho học sinh kết hợp phương pháp đọc, viết, nói và nghe; thực hành, trải nghiệm tiếp nhận và vận dụng kiến thức Tiếng Việt, Văn học thông qua các hoạt động học ở trong và ngoài lớp học. Đối với dạy đọc – hiểu văn bản, cần xác định rõ mục đích giúp học sinh biết cách đọc và tự đọc hiểu được văn bản; thông qua đó hình thành phẩm chất, nhân cách học sinh. Giáo viên dùng ngữ liệu làm phương tiện và việc tìm hiểu ngữ liệu là cách thức để hình thành, phát triển năng lực đọc hiểu văn bản. Bên cạnh việc giúp học sinh hiểu được nội dung và hình thức của văn bản, cần chú ý trang bị cho học sinh công cụ, cách thức để đọc hiểu các văn bản cùng thể loại hoặc loại hình với văn bản được học. Giáo viên có thể đưa ra những gợi ý, chỉ dẫn để giúp học sinh đọc nhưng không lấy việc phân tích, bình giảng của mình để áp đặt hay thay thế cho những suy nghĩ của học sinh; tránh đọc chép và yêu cầu học sinh ghi nhớ kiến thức một cách máy móc. Gắn dạy học với các hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp phù hợp với từng đối tượng học sinh. Ví như, để cho học sinh có sự trải nghiệm ngay trong chính tiết học của mình, người viết đã mạnh dạn sân khấu hoá các tác phẩm văn học, từ đó, sẽ tạo cho học sinh có tính đoàn kết, sự hứng thú cũng như khắc ghi nội dung bài học dễ dàng hơn. Khi sân khấu hoá tác phẩm, các em sẽ hoá thân vào nhân vật, buộc các em phải thâm nhập sâu vào tác phẩm, đồng cảm với nhân vật trong tác phẩm. Thông qua việc sân khấu hoá, học sinh sẽ phát triển được năng lực tự học, hợp tác, sự tự tin trong giao tiếp, cũng như thấy được sự sáng tạo của học sinh. Rõ ràng, những tiết học như vậy sẽ mang lại hiệu quả cao hơn những tiết học khô khan, đơn giản như trước kia.

Nguyễn Thị Hằng- Giáo viên, trường THPT Hoàng Hoa ThámNone